FAQ

Hoe wordt verenigbaarheid berekend?

De verenigbaarheid is een representatie van hoe makkelijk een coalitie overeenstemming kan bereiken over één of meerdere stellingen. Stel dat alle partijen in een coalitie dezelfde mening over een onderwerp hebben dan is de verenigbaarheid simpelweg 100%. Ingewikkelder wordt het als de meningen verschillen, want hoe meer partijen er in de coalitie zitten hoe lastiger er overeenstemming te verkrijgen is. Eén partij eens + één partij oneens is makkelijker formeren dan twee partijen eens + twee partijen oneens.

Onze formule werkt op basis van het aantal partijen dat binnen de coalitie niet hun zin zal krijgen over de betreffende stelling. Bijvoorbeeld bij een coalitie met 6 partijen zijn de volgende 4 verhoudingen mogelijk:

Hebben alle partijen dezelfde mening over een stelling, dan krijgen ze een score van 100%. Is er 1 partij met een afwijkende mening, dan geven we een score van 66.7% (⅔). Wanneer 2 partijen hun zin niet kunnen krijgen, geven we een score van 33.3% (⅓). In het slechtst mogelijke scenario krijgen 3 partijen hun zin niet, wat een score van 0% oplevert.

Voor het berekenen van de verenigbaarheid maken we gebruik van de stellingen van de stemwijzer. Zij hebben alle verkiezingsprogramma's teruggebracht tot 30 stellingen en de partijen ingedeeld bij eens of oneens. Wanneer een partij heeft geantwoord met "geen van beide" houden we ze voor die stelling buiten de berekening. Uiteraard is er geen garantie dat de 30 gekozen stellingen 100% representatief zijn voor de verhoudingen in een formatie: een partij zal niet elke stelling even belangrijk vinden. Desondanks geeft het een goede indicatie van de relatieve kans van slagen voor de coalities die getalsmatig mogelijk zijn.

Waarom worden niet alle coalities getoond?

Omdat een aantal partijen op voorhand heeft aangegeven dat een coalitie met een andere partij is uitgesloten, laten wij deze in de standaardweergave niet zien. Wij nemen zo'n uitsluiting pas op in onze lijst als deze is in de aanloop naar de verkiezingen van 2017 is uitgesproken door de lijsttrekker of voorzitter van een partij. Linksboven in het scherm onder 'Uitsluitingen' kunt u zelf uitsluitingen toevoegen of verwijderen. Momenteel hebben wij de volgende uitsluitingen opgenomen:

Samenwerking met D66 is uitgesloten, zegt Pechtold. "Dat weet Wilders al tien jaar van mij en ik van hem."
Een regering vormen zonder de PVV is volgens Buma weliswaar heel ingewikkeld, maar de eerdere samenwerking van het CDA met de PVV was eens maar nooit weer, gaf hij aan.
De PvdA wil dat de VVD en 50Plus zich nadrukkelijk uitspreken tegen coalitievorming met de PVV. De PvdA heeft al gezegd niet met de partij van Geert Wilders te willen regeren. "Wij zullen nooit met de PVV in zee gaan. Nooit."
De kans dat de VVD gaat regeren met de PVV is nul, zegt VVD-lijsttrekker en premier Rutte. "Dat gaat niet gebeuren", zei hij in het televisieprogramma Buitenhof.
"Wilders (...) is een geradicaliseerde VVD'er en daar gaan wij dus never nooit mee in zee.", aldus Emile Roemer op het SP congres van 2017.
"Er is een reden waarom we de PVV uitsluiten, waarom we nooit maar dan ook echt nooit een kabinet met de PVV zullen vormen.", aldus Jesse Klaver op een bijeenkomst in Utrecht.
De ChristenUnie gaat na 15 maart niet in een kabinet zitten samen met de PVV. "Ik zal uit alle beleefdheid gaan praten, we zullen een kopje koffie drinken. Maar een kabinet vormen met de PVV, dat gaan we niet doen", aldus Segers in De Nieuwe Morgen.
De SP zal na de verkiezingen niet in een kabinet gaan zitten waar de VVD ook in zit. "U krijgt van mij bij deze de garantie dat wij rechts niet aan een meerderheid gaan helpen. En ik bedonder niemand."

Waarom zou je de meerderheid in zetels willen aanpassen?

Standaard laten we coalities zien vanaf een minimale kamermeerderheid: 76 zetels. Maar de peilingen die we gebruiken werken met foutmarges. Dat betekent dat een coalitie ook iets meer of minder zetels zou kunnen krijgen dan getoond. Door het aantal zetels dat nodig is voor een meerderheid omhoog of omlaag aan te passen, krijgt u meer danwel minder mogelijke coalities te zien.

Waarom geldt er een minimale grootte van 2 zetels?

Het is zeer onwaarschijnlijk dat een partij met slechts 1 zetel in een coalitie zal komen. Zo'n coalitie zou erg instabiel zijn aangezien ze bij één enkele dissident direct haar kamermeerderheid zou verliezen. Om te voorkomen dat een aantal verschillende partijen met elk één zetel het overzicht zou verstoren, nemen we standaard een partij pas mee in de berekeningen vanaf 2 zetels. Uiteraard kunt u deze beperking zelf omhoog of omlaag aanpassen.

Overigens betekent dit niet dat een partij met maar 1 zetel geen bestaansrecht heeft. Er zit een groot verschil tussen 0 zetels en 1 zetel, want een partij (verder) laten groeien gaat een stuk makkelijker vanuit de tweede kamer dan daarbuiten.

Waarom de eerste kamer meetellen?

Ieder wetsvoorstel moet naast de behandeling in de tweede kamer ook worden goedgekeurd in de eerste kamer. De leden van de eerste kamer worden indirect gekozen via de Provinciale Statenverkiezingen, dus in de eerste kamer geldt een andere zetelverdeling dan in de tweede kamer. In principe zijn de eerste kamerleden onafhankelijk, maar in de praktijk stemmen ze vaak mee met de partijlijn. Daarom is het voor een coalitie een groot voordeel als de partijen ook in de eerste kamer een meerderheid hebben, zodat de wetsvoorstellen van het kabinet daar automatisch een goede kans van slagen hebben.

Wat is een kiesdrempel?

Elke verkiezingen gaan er wel stemmen op om een kiesdrempel in te voeren. Een kiesdrempel betekent dat een partij een minimaal aantal stemmen moet halen om uiteindelijk ook zetels te krijgen. Haalt een partij de drempel niet, dan worden de stemmen op die partij proportioneel verdeeld over de partijen die de drempel wel hebben gehaald. Door de checkbox aan te vinken kan u direct zien wat voor een effect een kiesdrempel van 5% zou hebben op de mogelijke coalities.

Wat is de bron van de zetelaantallen?

CoalitieChecker gebruikt momenteel exclusief de cijfers van de peilingwijzer van Tom Louwerse. De peilingwijzer berekent grof gezegd een gewogen gemiddelde van 6 individuele peilingen: I&O Research, Ipsos, Peil.nl, De Stemming/EenVandaag, TNS NIPO en LISS.